NURSEL DURUEL (1941)

e618d495-28fa-4e04-b4de-f9d37127020e

28.04.2020

“Öykünün ‘perde arkası’ ile de ilgilenen, öyküleri ve çalışmalarıyla edebiyat dünyamızı dinç tutan” bir yazar Nursel Duruel. (1) (2) (3) (4) (5)

3 Mart 1941 yılında Şarkikaraağaç(Isparta)’da doğar. Naciye (Tarık Buğra’nın ablası) ve Nazım Ulusoy çiftinin dört çocuğunun üçüncüsüdür.

İlkokulu babasının görevi nedeniyle farklı yerlerde okumuş olsa da diplomasını 30 Ağustos İlkokulu(Kütahya)’ndan alır. Kütahya Lisesi’nde başlayan ortaöğrenimini 1960 yılında İstanbul Kız Lisesi’nde tamamlar. Aynı yıl girdiği ve 1966’da mezun olduğu İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’nden “Klasik arkeoloji ve Prehistorya” diplomasını ise yıllar sonra ta 1996 yılında alır. (6) Bitirme tezini hazırladığı yıllarda bir yandan da vekil öğretmenlik yapar.

“Öğretim görevlisi olmak için kendisini yabancı lisanlar açısından yeterli bulmadığı ve dolayısıyla hemen hepsi yurtdışında yayımlanan arkeolojik eserlerin hakkını veremeyeceğini düşündüğünden, arkeolojiyle profesyonel olarak uğraşmayı bırakmak zorunda kalmış.” (7)

1965’te TRT’nin ilk prodüktör kadrosunda yer alır, başta edebiyat ve sanat olmak üzere çeşitli alanlarda radyo programı ve program dizisi yayınlar.

1968’de aynı radyoda Klasik Müzik prodüktörlüğü yapan Üstün Duruel ile evlenir.

1970’li yılların sonlarına doğru TRT İstanbul Radyosu’nda ‘Nasıl Değişti?’ başlıklı bir dizi program hazırlıyorken, konuk olduğu bir evdeki annesi ve babası Almanya’da çalışmak zorunda olan iki kızın durumundan (8) esinlenerek yazdığı ilk öyküsü Geyikler, Annem ve Almanya, Türk Dili Dergisi’nin Eylül 1979 sayısında yer alır.

Aynı adla yazdığı ilk öykü kitabı Geyikler, Annem ve Almanya, 1980’de (Bazı kaynaklarda 1981 olarak yer alıyor) Akademi Kitabevi Öykü Ödülü’nü, 1983’de de Sait Faik Hikâye Armağanı’na layık görülür. İmge Öyküler dergisinin 2005’te yazarlar arasında düzenlediği bir soruşturmada, 1980’den o tarihe kadar yazılmış öyküler arasında en beğenilen öykü seçilir. Kitabın serüvenini Geyikler, Annem ve Almanya okumasında daha kapsamlı bir şekilde aktarmaya çalıştım.

Yazılı Kaya adlı kitabında yer alan “Burgaç” adlı öyküsüyle de 1990 Yunus Nadi Yayımlanmamış Öykü Ödülü’nü alır.

1985 yılında TRT’den emekli olur. Bu arada reklam, televizyon, biyografi ve ansiklopedi yazarlığı yapar.

Dış yayımcı olarak hazırladığı “Yayın Dünyası” adlı kitap tanıtım programı, TRT İstanbul Radyosu’nda 14 yıl süreyle yayımlanır. TRT’nin hazırladığı birçok kültür programına danışman olarak katkı koyar. Bir dönem benim de ilgiyle takip ettiğim “Okudukça” programında öykü değerlendirmeleri yapar.

1992-1993 yıllarında BRT Radyosu(İstanbul Büyükşehir Belediyesi Radyo Televizyonu)’nda müdür yardımcılığı görevinde bulunur.

Birçok yurtiçi ve yurtdışı kültür etkinliklerinde katılımcı ve danışman olarak yer alır, bunların bir kısmına da “Onur Konuğu” olarak davet edilir.

2019 yılında Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nın girişimiyle verilen Mersin Kenti Edebiyat Ödülü’ne layık görülür. (9) (10)

 

Hülya Soyşekerci’nin “Nursel Duruel’in Öykülerinde ‘Yekpâre Zaman’” yazısına göre; öykü için “kısa boylu, küçük yapılıdır ama güçlüdür. Çevikliğiyle, oynaklığıyla baş etmek zordur” diyen Nursel Duruel, insanın sanatsal çabasını ve yazmayı da “zamana çentik atmak” sözleriyle tanımlar:

“Nursel Duruel için öykü yazmak; heyecanlı, sürprizlerle dolu büyülü bir yolculuk oldu her zaman. Yazma sürecinde, kısacık bir ânın içinde yoğunlaşıp derinleştiğini duyumsadığı “insanlığın tüm zamanlarında” salınmak Nursel Duruel için yazmanın büyüsünü oluşturan bir yaşantıydı daima.

İnsanın sanatsal çabasını ve yazmayı “zamana çentik atmak” sözleriyle tanımlar Nursel Duruel: “Zaman o çentiklerden kimini kısa sürede, kimini çok uzun zamanlar sonra fark edilemeyecek kadar silikleştirecek, başka çentikler arasında seçilemeyecek hale getirecek olsa bile. Her yazarın özgül amacı farklı olabilir; yine de bütün yaratıcı eylemlerin altında toplandığı en geniş şemsiye budur bence.” (11)

Ahmet Uslu’da “Nursel Duruel’in Öykülerinde Çocukluk ve Çocuk Kahramanlar” adlı makalesinde, öykülerinde göç ve göçün etkilerini ana izlek olarak aldığını, öykülerinde bazen bir çocuk anlatıcının ağzından,  bazen de aile dışından bir büyüğün ağzından dağılan ailelerin en küçük parçası olan çocukların psikolojisini yansıttığını, toplumun bir dönem maruz kaldığı sosyal ve siyasî şartları en iyi yansıtan kişilerin çocuk kahramanlar olduğunu söyleyen Nursel Duruel’in son dönem Türk öykücülüğünün önemli kalemlerinden biri olarak kabul eder:

 “Öykülerinin merkezine insan sevgisini yerleştiren Nursel Duruel, insanın içinde bulunduğu koşullarda şekillenişini, koşullara direnişini, zaaflarını ve güçlü yanlarını ele alır. Öykülerinde insanların hep neyi kaybettiği üzerinde duran yazar,  çocukluk safiyetinin bozulmamışlığını hatırlatır. Büyüklerin dünyasında güzellik,  kardeşlik,  dostluk yoktur. Tarlada bir gelinciğe dokunan çocuk,  tüm gerçekliği kavrar ama büyüklerin dünyasına ulaşınca, safiyetini yitirir; kimliğini kaybeder ve daracık hayatlarda sıkışıp kalır. “Ben kimim?” sorusu etrafında düğümlenen bir hayatı yaşamaya mecbur kalır. Gerek iç göçler gerekse dış göçler en çok çocuk kahramanların hayatlarında parçalanma meydana getirir. Göçle birlikte aileler parçalanmakta, anlayışlar değişmekte, kuşaklar arası çatışmalar yaşanmaktadır. Yollarını, kurallarını, doğrularını ve yanlışlarını kimin belirlediği belli olmayan bu kimliksizleşme serüveninde çocukluk sığınılacak bir liman olarak görülür. Modern hayatın her gün biraz daha yok ettiği bir dünyada çocuk duyarlılığını öykülerine taşıyan Duruel, sosyolojik bir gerçekliği de didaktikliğe düşmeden anlatır.” (12)

2

Öykülerinde ki anlatımları şiirsel bulup, “Şiirin ardındaki öyküler” olarak da tanımlayanlar çıkar:

“Tasvirlerde kullanılan söz sanatları, hüner göstermekten çok öyküleri anlatma işlevi taşıyor. Bu ifadeler, öyküleri şiir yapan unsurlar halini alıyor. Öykülerde, durumlar tasvirlere tasvirler durumlara yayılıyor. “Geyikler, Annem ve Almanya”daki şiirsel anlatım, öykü kişilerinin psikolojileri başta olmak üzere soyutu, somutlama işlevine sahip. Buna karşın Duruel’in ikinci kitabı olan ve yine birbirinden bağımsız sekiz öyküden oluşan “Yazılı Kaya”da şiirsellik daha da yoğunlaşıyor. Bu şiirsellik, öyküleri soyut şiire taşıyor. “Yazılı Kaya”nın tüm öykülerine hâkim olan hüzünlü ve ilahi sesler şiirsel atmosfere destek oluyor. Yazarın ilk kitabına göre daha kapalı ve daha işçilikli bir dil kullanılıyor “Yazılı Kaya”da. Bununla birlikte, şiirsel işçiliğin gereği olarak, yazarın tüm öykülerinde duru bir dil dikkat çekiyor” (13)

Öykülerinin bir kısmına İngilizce, Fransızca, Almanca, Yunanca, Japonca, Arapça antolojilerde yer verilir.

Geleneksel öykücülüğümüzden güç alan ama ona yeni bir biçim, kendine özgü yepyeni bir dil anlayışı getiren Nursel Duruel, halen çeşitli alanlardaki ortak kitaplara katkısının yanı sıra aralıklı olarak dergilerde yazmayı, yazarlarla söyleşi yapmayı ve bazı edebiyat ödüllerindeki seçici kurul üyeliğini sürdürmektedir.

* * *

Geyikler, Annem ve Almanya öyküsü 1987 yılında aynı adla Tuncay Baytok tarafından filme uyarlanır. (14) Çok yerde buna dair bir bilgi yer alıyor olmasına rağmen ne bir afiş ne de filmi bulabildim. Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nın 13. Mersin Kenti Edebiyat Ödülü töreni için hazırladığı Nursel Duruel sunusunda kısa da olsa filmden görüntü yer alıyor. (10)

* * *

Seval Şahin’in “Açık Radyo” da yer alan ve “Nursel Duruel ile epiği, epik ve şimdiki zaman arasındaki ilişkiyi, anlatının şiirselliğini” konulu, keyifli bir canlı röportajına da ulaştım. (15)

* * *

Başvurlar bölümünde bahsettiğim yazılar dışında yazarın otobiyografik bir çalışması olmadığı gibi, yazar hakkında yayımlanmış herhangi bir biyografik kaynak da bulunmamakta.

Ancak, fotoğraf sanatçısı ve yazar Lütfi Özgünaydın, İçinde Nursel Duruel’in de bulunduğu 20 kadar yazarla yaptığı ve onları fotoğrafladığı ve 2020’de kitaplaştırarak bir sergiyle tanıtacağı bir çalışmasından bahsetmekte. (16)

* * *

Yaptığım taramalarda tespit edebildiğim yazarın yazdığı ve derlediği kitaplar:

  1. Geyikler, Annem ve Almanya (Adam Yayınları, 1982)
  2. Cam… Ebedi Güzel (Yapı Kredi Yayınları, 1990)
  3. Yazılı Kaya (Telos Yayınları, 1992)
  4. Cemal Süreya “Şairin Hayatı Şiire Dâhil” (Feyza Perinçek ile birlikte, Kaynak Yayınları, 1995)
  5. Güvercin Curnatası-Bütün Yapıtları/Konuşmalar, Soruşturma Yanıtları (Yapı Kredi Yayınları, 1997)
  6. A’dan Z’ye Cemal Süreya (Yapı Kredi Yayınları, 2003)
  7. Bilime Adanmış Bir Ömür Muzaffer Aksoy (TÜBA Yayınları, 2005)
  8. İnsanlar İçinde Bir İnsan-Sait Faik Hikâye Armağan Antolojisi (1955-2018) (Yapı Kredi Yayınları, 2007)
  9. Genç Olmak-80 Yazardan 80 Öykü (2 Cilt) (Yapı Kredi Yayınları, 2009)
  10. Yaz Geldi (Füruzan’dan Seçme Öyküler, Yapı Kredi Yayınları, 2009)
  11. Cumhuriyetin Çocukları Arkeolojinin Büyükleri Nimet Özgüç ve Tahsin Özgüç (TÜBA Yayınları, 2011)
  12. Öğle Saatleri (Selçuk Baran’dan Seçme Öyküler, Yapı Kredi Yayınları, 2015)

Resim1

Resim2

555

 

BAŞVURULAR:

  1. Geyikler, Annem ve Almanya (Can Yayınları, 3. baskı, 2012)
  2. Wikipedia (Nursel Duruel)
  3. Biyografya (Nursel Duruel)
  4. Can Yayınları (Nursel Duruel) 
  5. YKY Yayınları (Nursel Duruel)
  6. Dipnot Kitap Kulubü (Nursel Duruel)
  7. Tuğçe Ayteş, (Mavi Melek Edebiyat, Sayı:31 “Nursel Duruel ile Yazmanın Öykü Hali”)
  8. Mehmet Doruk Kandemir (Nursel Duruel’in Öykülerinde Göç Olgusu)
  9. Hürriyet (17.12.2019 “Mersin Kenti Edebiyat Ödülü Nursel Duruel’in”)
  10. Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (13.Mersin Kenti Edebiyat Ödülü Sahibi Nursel Duruel)
  11. Hülya Soyşekerci (Oggito “Nursel Duruel’in Öykülerinde ‘Yekpâre Zaman’”)
  12. Ahmet Uslu (Turkish Studies ISLET-ROMA/2017 Sempozyum Özel Sayısı “Nursel Duruel’in Öykülerinde Çocukluk ve Çocuk Kahramanlar”)
  13. Milliyet (Duru ve şiirsel)
  14. Kamera Arkası (Tuncer Baytok)
  15. Açık Radyo (Nursel Duruel ile Ses, Epik ve Şimdiki Zaman) 
  16. Edebiyat Haber (Lütfi Özgünaydın’ın konuğu Nursel Duruel)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s